คำตอบสั้น: ISO 22241 คือมาตรฐานสากลขององค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน (ISO) ที่กำหนดคุณภาพของ AUS 32 หรือ AdBlue ซึ่งเป็นสารละลายยูเรีย 32.5% สำหรับรถดีเซลระบบ SCR มาตรฐานนี้ครอบคลุม คุณภาพน้ำยา วิธีทดสอบ การขนส่งและเก็บรักษา และหัวเติม เพื่อให้น้ำยาที่ถึงถังรถยังบริสุทธิ์พอที่จะไม่ทำลายระบบบำบัดไอเสีย
ISO 22241 มีกี่ส่วน
| ส่วน | ชื่อ (ภาษาไทย) | ฉบับปัจจุบัน* | สาระสำคัญ |
|---|---|---|---|
| ISO 22241-1 | ข้อกำหนดคุณภาพ | 2019 | ค่าความเข้มข้นยูเรียและขีดจำกัดสิ่งเจือปน |
| ISO 22241-2 | วิธีทดสอบ | 2019 | วิธีวัดในห้องแล็บแต่ละค่า |
| ISO 22241-3 | การจัดการ ขนส่ง และเก็บรักษา | 2017 (ทบทวนยืนยันปี 2022) | วัสดุภาชนะ อุณหภูมิ อายุการเก็บ และระบบประกันคุณภาพ |
| ISO 22241-4 | ระบบหัวเติม (Refilling interface) | — | ระบบเติมแบบเปิดสำหรับรถเชิงพาณิชย์ |
| ISO 22241-5 | หัวเติมสำหรับรถยนต์นั่งและรถเชิงพาณิชย์ขนาดเล็ก | 2019 (ทบทวนยืนยันปี 2025) | ขนาดและรูปทรงหัวเติมสำหรับรถไม่เกิน 3.5 ตัน |
*ตามข้อมูลบนเว็บไซต์ ISO ณ พ.ย. 2026 และ ISO กำลังจัดทำฉบับใหม่ของ Part 1 ให้ตรวจฉบับล่าสุดที่ iso.org ก่อนอ้างอิงเชิงสัญญา
ค่ากำหนดสำคัญตาม ISO 22241-1
ตารางนี้สรุปค่าหลักที่ผู้ผลิต AdBlue ต้องควบคุม อ้างอิงจากเอกสารข้อกำหนดสินค้าของผู้ผลิตที่อ้างวิธีทดสอบตาม ISO 22241-2:2019
| คุณสมบัติ | หน่วย | ค่าต่ำสุด | ค่าสูงสุด |
|---|---|---|---|
| ปริมาณยูเรีย | % โดยมวล | 31.8 | 33.2 |
| ดัชนีหักเหแสง (nD20) | — | 1.3814 | 1.3843 |
| ความเป็นด่าง (คิดเป็น NH₃) | % โดยมวล | — | 0.2 |
| ไบยูเร็ต (Biuret) | % โดยมวล | — | 0.3 |
| อัลดีไฮด์ | mg/kg | — | 5 |
| สารไม่ละลายน้ำ | mg/kg | — | 20 |
| ฟอสเฟต (PO₄) | mg/kg | — | 0.5 |
| แคลเซียม เหล็ก อะลูมิเนียม แมกนีเซียม โซเดียม โพแทสเซียม | mg/kg (แต่ละตัว) | — | 0.5 |
| ทองแดง สังกะสี โครเมียม นิกเกิล | mg/kg (แต่ละตัว) | — | 0.2 |
ตัวเลขเหล่านี้บอกอะไร
- ยูเรีย 31.8–33.2%: ระบบ SCR คำนวณการฉีดโดยถือว่าความเข้มข้นอยู่ที่ประมาณ 32.5% ถ้าเจือจางไป NOx จะถูกกำจัดไม่หมด ถ้าเข้มข้นไปจะเสี่ยงตกผลึก
- ไบยูเร็ตและอัลดีไฮด์: เป็นสิ่งเจือปนที่มักพบในยูเรียเกรดปุ๋ย นี่คือเหตุผลที่ ใช้ปุ๋ยยูเรียทำ AdBlue ไม่ได้
- โลหะในระดับ 0.2–0.5 mg/kg: แร่ธาตุอย่างแคลเซียมและแมกนีเซียมในน้ำประปาทั่วไปมักสูงกว่านี้มาก จึง ห้ามใช้น้ำประปา และโลหะเหล่านี้ทำให้ตัวเร่งปฏิกิริยา SCR เสื่อมได้
ISO 22241-3: การเก็บรักษาที่ถูกต้อง
มาตรฐานส่วนที่ 3 กำหนดให้วัสดุทุกชนิดที่สัมผัส AdBlue ต้องเข้ากันได้กับ AUS 32 และให้แนวทางอายุการเก็บตามอุณหภูมิ ดังนี้
| อุณหภูมิเก็บรักษาสูงสุด | อายุการเก็บขั้นต่ำ |
|---|---|
| ≤ 10°C | 36 เดือน |
| ≤ 25°C | 18 เดือน |
| ≤ 30°C | 12 เดือน |
| ≤ 35°C | 6 เดือน |
| > 35°C | ระบุไม่ได้ ต้องตรวจทุกล็อตก่อนใช้ |
💡 คำแนะนำสำหรับประเทศไทย: อุณหภูมิในโกดังหรือท้ายรถกระบะช่วงหน้าร้อนอาจเกิน 35°C ได้ง่าย ควรเก็บ AdBlue ในที่ร่ม อากาศถ่ายเท ห่างแสงแดดโดยตรง และใช้ให้หมดตามลำดับวันผลิต (FIFO)
ISO 22241 กับเครื่องหมาย AdBlue® ต่างกันอย่างไร
- ISO 22241 คือ มาตรฐานทางเทคนิค ใครก็ผลิตตามได้และอ้างได้ ถ้าผ่านการทดสอบจริง
- AdBlue® คือ เครื่องหมายการค้าของ VDA ผู้ผลิตที่จะใช้ชื่อนี้ต้องยื่นขอและผ่านการตรวจโรงงานและระบบจัดจำหน่ายโดย VDA QMC ซึ่งตรวจตามมาตรฐาน ISO 22241 ผู้ค้าทั่วไปขอใบอนุญาตเองไม่ได้ ต้องได้สิทธิ์ช่วงจากผู้ผลิตที่ได้รับอนุญาต
สรุปคือ AdBlue® ของแท้ต้องได้ ISO 22241 เสมอ แต่น้ำยาที่อ้าง ISO 22241 ไม่จำเป็นต้องเป็น AdBlue® ที่ได้รับอนุญาตจาก VDA
วิธีตรวจสอบว่า AdBlue ได้มาตรฐานจริง
- ดูฉลากว่าระบุ ISO 22241-1 และมีชื่อผู้ผลิต เลขล็อต และวันผลิต
- ขอ ใบรับรอง (Certificate) และใบวิเคราะห์ผล (CoA) ของล็อตที่ซื้อ
- ตรวจชื่อผู้ผลิตในรายชื่อ VDA AdBlue licensees บนเว็บไซต์ VDA
- สำหรับฟลีต: ใช้ Refractometer สำหรับ AdBlue วัดความเข้มข้นเบื้องต้นได้ (ควรอยู่ราว 32.5%) แต่ค่าสิ่งเจือปนต้องส่งตรวจที่แล็บ
DasBlue® ได้มาตรฐาน ISO 22241 ตั้งแต่ ธ.ค. 2566 ในฐานะผู้ผลิต AdBlue® รายแรกของไทย ขอเอกสาร Product Data Sheet ได้ที่ หน้าเกี่ยวกับเรา หรือ ติดต่อทีมงาน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ISO 22241 กับ DIN 70070 ต่างกันไหม?
DIN 70070 เป็นมาตรฐานเยอรมันรุ่นก่อนที่ใช้กำหนดคุณภาพ AdBlue ปัจจุบันอุตสาหกรรมอ้างอิง ISO 22241 เป็นหลัก
ISO 22241 เป็นข้อบังคับตามกฎหมายไทยไหม?
ISO 22241 เป็นมาตรฐานสากลที่ผู้ผลิตรถกำหนดให้ใช้ในคู่มือรถ การใช้น้ำยาที่ไม่ได้มาตรฐานจึงอาจกระทบการรับประกัน ส่วนข้อกำหนดตามกฎหมายไทยควรตรวจกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สมอ.
ทำไมรถถึงรู้ว่า AdBlue ไม่ได้มาตรฐาน?
เซนเซอร์ NOx ที่ปลายท่อตรวจพบว่าการกำจัด NOx ไม่เป็นไปตามที่คาด และรถบางรุ่นมีเซนเซอร์วัดคุณภาพน้ำยาในถัง จึงแจ้งเตือนหรือจำกัดกำลังเครื่อง
สรุป
ISO 22241 คือ “ใบรับประกันคุณภาพ” ของ AdBlue ประกอบด้วย 5 ส่วน ตั้งแต่สูตร วิธีทดสอบ การเก็บ จนถึงหัวเติม ค่าที่สำคัญที่สุดคือ ยูเรีย 31.8–33.2% และ สิ่งเจือปนต่ำในระดับ mg/kg ก่อนซื้อให้มองหาฉลาก ISO 22241-1 ใบรับรอง และผู้ผลิตที่อยู่ในรายชื่อ VDA (อ่านต่อ: 6 วิธีเลือกซื้อ AdBlue และ AdBlue ไม่ได้มาตรฐานทำรถเสียอย่างไร)
📞 ปรึกษาทีมเทคนิค DasBlue โทร 092-965-8989 · ติดต่อเรา
แหล่งอ้างอิง
- ISO 22241-1:2019 Quality requirements — iso.org/standard/66408
- ISO 22241-3:2017 Handling, transportation and storage — iso.org/standard/66410
- ISO 22241-5:2019 Refilling interface for passenger cars — iso.org/standard/70266
- ISO/FDIS ฉบับใหม่ของ Part 1 — iso.org/standard/90700
- OCI Nitrogen – AdBlue® Product Specifications — PDF
- ตารางอายุการเก็บตาม ISO 22241-3 (เอกสารผู้จำหน่าย) — deboerdrachten.nl
- VDA QMC – AdBlue certification — vda-qmc.de

